Vastgoed Terminologie Definitielijst [P-R]

Paal

Voorwerp van enige lengte, waarvan de lengte vele malen groter is dan de doorsnede, b.v. ter afscheiding van een terrein of ter markering van een punt. Materiaal: hout, natuursteen, beton of ijzer, tegenwoordig ook kunststof.

Paalrot

Houten paal die is aangetast door schimmels waardoor de draagkracht van de paal afneemt.

Paardelul

In de lengte gespleten metselsteen in staand verband gemetseld.

Palmet

Ornament in de vorm van een gestileerd palmblad.

Pandhof

Binnenplaats omgeven door een kloostergang.

Paneeldeur

Een decoratieve deur die is opgebouwd uit een stijl- en regelwerk met daartussen één of meer panelen.

Panieksluiting

Sluiting die op de binnenkant van een dubbele deur is bevestigd en door druk op een horizontale stang kan worden geopend. Als bij paniek tegen de deuren - en dus tegen de stang - wordt gedrukt, openen de deuren zich vanzelf.

Panlat

Horizontale lat waaraan de dakpannen worden gehangen.

Panlatten

Een lattenwerk dat op maat van de dakpannen wordt gemaakt op het houten dak om hierop de dakpannen te kunnen laten rusten.

Parellijst

Zie: kraal

Parkeerverharding

Het gedeelte van het terrein dat wordt ingericht met verharding die bedoeld is voor parkeerfunctie.

Parketvloer

Massief hout van ten minste 6 mm dikte.

Particulier opdrachtgeverschap

Een particulier die een eigen woning ontwikkeld en volledig zelf bepaald met welke partijn hij / zij dat wenst te realiseren.

Paslaag

Bovenste waterpas gelegde metsellaag van een fundament.

Passer

Gereedschap dat wordt gebruikt voor het afkrassen van circelbogen en het uitzetten van steekafstanden bij trappen.

Passivering

In een sterk alkalisch milieu ontstaat op het wapeningsstaal een dunne oxidehuid waardoor geen verdere corrosie mogelijk is: het staal wordt zogezegd passief.

Patina

Oxidatielaag op koper en tin.

Patio

Een volledig door het gebouw omsloten binnentuin.

Paumelle

Een scharnier waarbij de pen een geheel vormt met één van de delen van de paumelle waardoor de deur gemakkelijk kan worden uitgelicht.

PE band

Een zacht rubberachtig materiaal met een kleefstrip welke worden geplaatst in de sponning bij het zetten van glas.

Peer

Zie: gloeilamp

Peerspits

Een dakbekroning in de vorm van een peer.

Peil

Bovenkant beganegrondvloer en uitgangspunt voor de hoogtemaatvoering.

Peilbuis

Een in de grond gebrachte buis tbv bodumonderzoek.

Peildatum

De datum waarop de kostengegevens zijn vastgelegd. Deze vormt de basis voor een eventuele indexering van de bouwkosten.

Penant

zie: Muurdam

Pendentief

Boldriehoek of holle gewelfzwik die de hoeken van een vierkante of veelhoekige ruimte verbindt met een ronde koepel.

Penhamer

Een penhamer of een timmermanshamer bestaat uit een steel van essehout. De steel van de penhamer wordt met een stalen spie in het gat van de hamerkop opgesloten. Een penhamer wordt gebruikt in de werkplaats voor het fijne timmerwerk.

Penseel

Zachte kwast voor fijn schilderwerk.

Penthouse

Appartementen op de de bovenste laag van een hoog gebouw met een dakterras.

Perceel

Onderverdeling van een opdracht in een aanbesteding.

Pergola

Houten latwerk van staanders en bovenliggers, speciaal gemaakt voor het laten begroeien met klimstruiken en –planten.

Perslucht

Samengeperste lucht om motoren, machines en gereedschappen mee aan te drijven, onderdelen mee schoon te blazen, banden mee op te pompen.

Personenlift

Verticaal transportmiddel.

Philips

Een type schroef.

PH-schuifraam

Schuifraam met traploze ventilatie

PH-schuifraamsysteem

Een dubbelwandige schuifraam met indirecte ventilatie.

Pielmannetje

Afstandslatje tussen betonbekistingen.

Pieterman

Een losse halfronde lat in houten raamroede.

Pijler

Een rechtop staande drager.

Pijler

Vrijstaande ondersteuning.

Piket

Kleine, ronde paaltjes met een oranje kop waarmee de plek van het te bouwen object wordt gemarkeerd.

Pilaar

zie: Kolom

Pilaster

Vierkante of halfronde halfzuil in het muurwerk, voorzien van een basement en een kapiteel.

Pinakel

Spits toelopende bekroning in de vorm van een gotisch torentje.

Piron

Keramisch sierelement dat wel gebruikt wordt als afwerking van het punt waar drie dakvlakken bij elkaar komen.

Piscina

Reinigingsbekken soms in een nis, gebruikt voor de erediensten in kerken.

PKVW

Afkorting van Politie Keurmerk Veilig Wonen.

Plaatconstructiewerker

Werkt met metalen platen tot 3 millimeter en maakt daaruit plaatprofielen, pijpen en buizen.

Plaatstaal

Vlakke plaat van staal door warmte plat gewalst en in platen gesneden.

Plaatwerker

Maakt constructieprofielen uit dunne metaalplaat (tot 1,5 millimeter) zoals hoekprofielen en buizen.

Plafondverwarming

Verwarming die door middel van buizen op stalen plafondplaten om een ruimte m.b.v. straling te verwarmen.

Plastische kit

Kit die na uitharding niet meer flexibel zijn. Allen geschikt voor het afdichten tussen twee delen niet niet meer bewegen of van vorm veranderen.

Plastische krimp

Wanneer de verdamping van water aan het specieoppervlak groter is dan de (interne) watertoevoer kan de nog plastische betonspecie gaan krimpen; dit verschijnsel heet plastische krimp en kan ernstige scheurvorming veroorzaken.

Plastische zetting

Vervorming van betonspecie, veroorzaakt door het uitzakken van zwaardere delen, waarbij bleeding optreedt.

Plastisch-elastische kitten

Zie: Acrylaatkit

Platvol voegen

Metselvoegen volstrijken met nog natte specie, zodat de voorkanten gelijk liggen met die van de stenen, teneinde het werk een fors aanzien te geven. Te onderscheiden van knip- en snijwerk.

Plaveisel

zie: bestrating

Plenum

Ruimte tussen het bouwkundige en verlaagde plafond.

Plint

Vlak belegstuk van hout, marmer o.i.d. dat wordt bevestigd bij de aansluiting van de wand op de vloer.

Plint

Voetplaat.

Plooi-ijzer

zie: buigijzer

Pluvetta

Door- en afvoerputten op een balkon.

Pluvia

Merknaam van een speciaal hwa-systeem waarmee een zuigende werking door de zwaartekracht wordt gecreerd.

Pneumatisch

Aangedreven door luchtdruk.

Pneumatisch gereedschap

Gereedschap dat door luchtdruk wordt aangedreven.

PO

Particulier opdrachtgeverschap

Poer

Ondersteuningsconstructie van metselwerk of beton.

Polifora

Een venster gescheiden in meerdere delen.

Polycarbonaat

Polycarbonaat wordt ook wel aangeduid met de afkorting PC en is te omschrijven als een thermoplastisch polymeer. Een materiaal dat erg stevig, hard en doorzichtig van aard is. Een unieke eigenschap is het feit dat polycarbonaat hoge temperaturen kan verdragen in tegenstelling tot vele andere kunststoffen.

Polychromeren

Met vele kleuren beschilderd.

Polyester

Polyester is een bekende stof die ook in kleding te vinden is, maar wordt ook geproduceerd in de vorm van plaatwerk waar onder andere boten en dus ook daken van carports van gemaakt worden.

Polystyreenbeton

Licht cementgebonden product waarin het toeslagmateriaal hoofdzakelijk bestaat uit polystyreenbolletjes.

Polyurethaanschuim

Een schuim dat gebruikt wordt voor afdichting van kieren of gaten of het vastzetten van bijv. wandcontactdozen.

Pompen

Een werktuig dat een vloeistof of gas verplaatst door er energie aan af te geven in de vorm van een drukverhoging of snelheidsverhoging.

Pontonbrug

(Tijdelijk) drijvende brug.

Poreus

Aanduiding van de aanwezigheid van luchbellen in een vast materiaal.

Porisostenen

Poreuze bakstenen verkregen door bakken van een mengsel van klei en bv. zaagsel, kolenslib, slik en vliegas.

Porring

De afstand tussen het hoogste punt van een segmentboog en de lijn die de geboorten van de boog verbindt.

Porringpunt

Het punt waar de voegen tussen de boogstenen bij bepaalde boogconstructies op gericht zijn.

Portaal

Een deur of toegang, over het algemeen monumentaal en met rijk beeldhouwwerk versierd.

Portioneerband

Aangedreven transportband om snel een grote hoeveelheid maaltijden te portioneren.

Portioneerkeuken

Keuken waarin componenten worden geportioneerd tot individuele maaltijden.

Portlandcement

Benaming voor een in 1824 gepatenteerde cementsoort; de naam portland verwijst naar de portlandsteen, een grijze kalksteen uit Dosershire, die werd gezien als de meest prestigieuze bouwsteen uit die tijd.

Positiefe kleef

De opwaartse druk, die door de grondlagen op de heipaal uitgeoefend kan worden.

Potdekselen

Planken voor een schutting, een schuurdak, een gevelvoorschot over elkaar spijkeren, ongeveer op de wijze van dakpannen of schubben (geschubd), teneinde inwatering tegen te gaan. In Noord-Holland noemt met een gepotdekselde houten buitenwand een getrapte weeg.

Pozidriv

Een type schroef.

PPS

zie: publiek-private samenwerking

Precario

gemeentelijke belasting die betaald moet worden voor het hebben van voorwerpen op, boven of in gemeenschappelijke grond.

Prefab

Vooraf gefabriceerd, direct gereed voor montage c.q. gebruik.

Prestatiecontract

Een overeenkomst waarbij vastgelegd wordt aan welke eisen een object moet voldoen.

Prieel

Klein open gebouwtje, tuinhuisje, met een dak erop.

Priem

Gereedschap om een gaatje voor te prikken in een materiaal voor een schoef of spijker.

Prijsinvloeden

Een factor die invloed uitoefent op de bouwkosten.

Prijsvorming

Het geheel van de activiteiten vanaf de aankondiging van de aanbesteding of het uitnodigen van de gegadigde(n) om te komen tot het vaststellen van de aannemingssom.

Prikspouwanker

Anker van roestvast of gegalvaniseerd staal die wordt ingelijmd in zowel het binnen- en buitenspouwd met als doel het buitenspouwblad te verankeren aan het binnenspouwblad.

Procesgas

Zie: afgas

Productiekeuken

Binnen deze keuken vindt de bereiding en terugkoeling van maaltijdcomponenten plaats.

Proefbelastingen

Proefmatig belasten van bestaanden en / of nieuwe palen.

Profielstaal

Algemene benaming van stalen balken in standaard vormen.

Projectdefinitie

Het formuleren van de uitgangspunten en de doelstellingen met bijbehorend programma van eisen waaraan het te realiseren project moet voldoen, opdat daarna met het ontwerp kan worden begonnen.

Projectontwikkelaar

Een persoon of onderneming die grote projecten in de bouw voorbereidt en uit laat voeren.

Projectontwikkeling

Deel van de bijkomende kosten die de projectontwikkelaar in de investeringskosten meeneemt ten behoeve van de dekking van de eigen kosten, afdekken van risico en winst.

Pseudo-basiliek

Basiliek zonder vensters in de hoofdbeuk.

Pseudotransept

Een transept met lagere zijarmen dan het middenschip.

Publiek-private samenwerking

Een vorm van samenwerking tussen overheid en markt (bedrijfsleven) waarbij gezamenlijk een project gerealiseerd wordt.

Pui

Onderste deel van een gevel.

Puntlast

Een belasting die aangrijpt in een betrekkelijk kleine oppervlakte op een balk of vlak

PUR-schuim

Zie: polyurethaanschuim

PVC

Thermoplastische kunststof die in de bouw voor verschillende doeleinden wordt gebruikt, onder meer voor buizen en goten. In de vorm van PVC-schuim wordt de kunststof als isolatiemateriaal gebruikt.

PV-paneel

Paneel met een groot aantal zonnecellen (photo voltaic) waar door het fotovoltaïsche principe van deze cellen uit (zon)licht elektriciteit kan worden gegenereerd.

Pyloon

Een taps-toelopde verticale constructie van een brug of hoogspanningsmast.

Pyrietvlekken

Bruin/zwarte vlekken op het betonoppervlak, veroorzaakt door de uitbloei van roestwater afkomstig van reactieproducten van ijzersulfides.

Quackpan

Een zeldzame gegolfde holle pan, vermoedelijk uitgevonden in de IJsselstreek rond 1466.

Quartier

Het gedeelte van een trap dat een kwart van een cirkel beslaat.

Raamboom

Beweegbare handgreep waarmee een raam geopend en gesloten kan worden.

Raamdorpel

Een lekdorpel die toegepast wordt bij de onderdorpel van een buitenkozijn.

Raaplaag

Een laag mortelspecie die vlak is afgewerkt en die dient om een afwerklaag op te bevestigen.

Raapwerk

het bedekken van een muur met een laag kalkmortel.

Raatligger

Stalen ligger met zeshoekige sparingen (raat) die worden gevormd door het uitsnijden van een profiel en na verschuiving weer aaneenlassen.

Rabat

Groef in houten deel, waarmee deze over of tegen een andere sluit.

Rabatdeel

Een (houten) deel met messing en groef en een profilering dat onder andere voor schuttingen en buitengevels wordt gebruikt.

Rachel

Horizontale houten lat waaraan plafonds worden bevestigd.

Radiaalzaag

Zie: cirkelzaag

Radiator

Afgiftelichaam waarmee de warmte aan de omgevings wordt afgestaan.

RAL-kleuren

ReichsAusschuss für Lieferbedingungen, coderingssysteem voor standaard kleuren.

Raming

(Globale) voorlopige berekening van de kosten voor een te maken werk.

Rauhfaser

Behangpapier met houtvezel dat nog dient te worden afgwerkt met latex.

Raveelbalk

Dwarsbalk die de draagbalken rondom een vloeropening opvangt, bijvoorbeeld bij een trapgat.

Raveling

Een samenstel van balken dat ten doel heeft de balken die niet door muren kunnen worden gedragen, bijvoorbeeld bij schoorstenen en of trapgaten, toch voldoende oplegging te geven.

Rbb dakpannen

Dakpannen die gemaakt zijn van beton. Ook wel betondakpannen genoemd.

Rc-waarde

Warmteweerstand van de constructie in m2K/W. Hoe hoger de Rc-waarde, hoe beter de thermische isolatiewaarde.

Reclame en afzetkosten

Kosten die gemaakt worden om het project te kunnen verkopen. Als een ontwikkelaar een project op risico ontwikkelt, zullen de reclame en afzetkosten hoog zijn, als de ontwikkelaar een project direct voor een eindgebruiker ontwikkelt zullen deze kosten minimaal zijn.

Recreatiewoningen

Een woning die niet de functie heeft voor permanente bewoning.

Regel

Een houten lat in een constructie die een verbinding vormt.

Regelapparatuur

Bediening van een installatieonderdeel.

Regio(invloed)

Aspect dat gekoppeld is aan de locatie waar gebouwd wordt en invloed uitoefent op het prijsniveau van het bouwwerk.

Rei

Een lat waarmee specie op een vloer of wand geëgaliseerd wordt

Reinwaterkelder

Een ondergronds bouwkundig reservoir voor de opslag van drinkwater om pieken in de wtarebehoefte op te vangen. Kan ook worden gebruikt als buffer voor een sprinklerinstallatie.

Relaxatie in beton

Afname van de in het beton voorkomende spanning bij constante vervorming.

Renaissance

Stijlperiode in de 15e en 16e eeuw, gekenmerkt door o.a. realisme en klassieke motieven.

Rendement

Het nuttig vermogen tegenover het verbruikte vermogen van een motor of ander apparaat.

Renovatie

Een ingrijpende verbouwing van een object met het doel het object beter geschikt te maken voor een bepaalde functie.

Renoveren

Het herstellen en zo nodig gedeeltelijk vernieuwen van een gebouw waarmee het gebouw weer bruikbaar naar de geldende maatstaven.

Rensdak

Dak bedekt met leien die aan de onderkant rond zijn.

Renvooi

Een kader op een bouwkundige tekening met een neder verklaring van de gebruikte symbolen en arceringen.

Restaureren

Het in goede staat brengen van min of meer bouwvallig geworden gebouwen, uitgaande boven normaal onderhoud.

Retabel

Bovenbouw van een altaar.

Revisie

Wijziging, herziening

Revisietekening

Een bouwtekening die de veranderingen ten opzichte van de oorspronkelijke tekening zichtbaar maakt.

Rib

Een slanke, vooruitspringende, op een boog lijkende constructie ter ondersteuning van een gewelf

Rib van een gewelf (gewelfrib)

Stenen strook tegen de onderzijde van een gewelf, die ofwel om louter esthetische ofwel om esthetische alsook functionele redenen is aangebracht.

Ribgewelf

Een gewelf dat opgebouwd is uit ribben.

Rietdekken

Het afwerken van een dak met riet.

Rietvorst

Dakpan die bij een rieten dak als nokafwerking wordt toegepast.

Ringsleutel

Sleutel met een stalen steel waarmee zes- of twaalfkantige moeren en bouten vast- of losgedraaid worden.

Risaliet

Een gedeelte van de gevel dat over de gehele hoogte vooruitspringt.

Risico

Reservering tegen onverwachte gebeurtenissen die op het bouwwerk betrekking hebben en die niet als meerwerk in rekening kunnen worden gebracht. Onderdeel van de bijkomende kosten.

Risico

Het voor indekking tegen onverwachte gebeurtenissen aan te houden kosten die op het bouwwerk betrekking hebben en die niet als meerwerk in rekening kunnen worden gebracht.

Risicoregeling

Een betalingsregeling die de risico’s van prijsstijgingen verdeelt tussen opdrachtnemer en opdrachtgever.

Rivet

Klinknagel

Rl

Warmteweerstand van een constructie lucht op lucht.

Rm-waarde

Warmteweerstand van een afzonderlijk laag in een constructie in m2K/W.

Rocaille

Een schelpmotief in rococo-interieurs.

Rococo

Stijlperiode uit de 18e eeuw, gekenmerkt o.a. door een overwoekering van het ornament.

Roede

De ijzeren of houten balk die door de as van de kop van een molen gestoken wordt en zo twee wieken vormt.

Roef

Een stuk gebogen metaal dat bovenop de roeflat bevestigd is en dat dient om de naad tussen de afzonderlijke platen van een metalen dak af te dekken.

Roefconstructie

Een metalen dak waarvan de metalen platen dmv. speciale, met metaal bedekte latten met elkaar worden verbonden.

Roestuitbloeiïng

Bruin/zwarte vlekken op het betonoppervlak, veroorzaakt door roestwater.

Rolbandmaat

Oprolbaar meetband.

Rollaag

Reeks van gemetselde stenen op hun kant, b.v. als afdekking van of laag onder een kozijn, als afdekking van een muur of topgevel. Een rollaag is vaak een halve steen hoog.

Rolwerk

Soort ornamentiek die in gekrulde vormen uitloopt.

Romaans

Uit de periode van de romaanse stijl (omstreeks 1000/1250).

Romaans kapiteel

Type kapitelen uit de romaanse architectuur.

Rondboog

Een boog die een halve cirkel beschrijft.

Rondboogvenster

Een venster in de vorm van een rondboog.

Ronde pas

Een motief in een tracering.

Rood

Oude indelingsklasse naar graad van doorbakkenheid van de baksteen (steen is niet hard doorgebakken). Alleen toepasbaar voor binnenmuren

Rooijlijn

De lijn die, behoudens toegelaten afwijkingen, bij het bouwen aan de wegzijde of aan de van de weg afgekeerde zijde niet mag worden overschreden.

Rooilijn

Grens tot waar gebouwd mag worden.

Rookafvoer

Een voorziening voor de afvoer van rook afkomstig van een verbrandingstoestel

Rookcompartiment

Gedeelte van een of meer gebouwen bestemd als maximaal uitbreidingsgebied van rook.

Rookcompartiment

Een geheel met wanden omsloten, overdekte ruimte die voorkomt dat bij brand rook zich binnen korte tijd kan verspreiden naar een ander deel van het gebouw of naar een ander gebouw

Rookgas

Gas dat vrijkomt bij het verbranden van fossiele brandstoffen.

Rookvrije vluchtroute

Van rook gevrijwaarde route die begint bij een toegang van een rookcompartiment of een subbrandcompartiment, uitsluitend voert over vloeren, trappen of hellingbanen en eindigt op een veilige plaats, zonder dat gebruik behoeft te worden gemaakt van een lift.

Rozet

Onrament, min of meer ronde, rooskleurige versiering.

Rse

Warmteovergangsweerstand van buiten naar een bouwdeel (buitenlucht naar materiaal).

Rsi

Warmteovergangsweerstand van een binnenruimte naar een bouwdeel (binnenlucht naar materiaal).

Rubberhamer

Hamer waarvan de kop is gemaakt van zacht- of hard rubber.

Ruimte

Een tot een bouwwerk behorend gebied dat in theorie of in werkelijkheid is begrensd

Ruit

Glazen plaat, oorspronkelijk ruitvormig, thans gewoonlijk rechthoekig of vierkant, die in een raam wordt bevestigd. Vensterglas werd oorspronkelijk als schijf geblazen. Daaruit werden ruitvormige stukjes gesneden, omdat op die wijze het gunstige gebruik werd gemaakt van de cirkelvormige structuur en het minste afval ontstond. Na een wijziging in de fabricagewijze in de 16e eeuw werden in hoofdzaak rechthoekige glasruiten gemaakt. Door de verbeteringen van de fabricagetechnieken kon men steeds grotere ruiten maken, maar de naam is nog steeds afgeleid van de meetkundige figuur, die het stukje glas oorspronkelijk had.

Ruiter

Een verticaal gestelde plank over de volle lengte van de nok ter ondersteuning van de nokvorsten.

RVOI

Regeling van de Verhouding tussen Opdrachtgever en adviserend Ingenieursbureau

RVS

Roestvast staal, een legering van ijzer en vooral chroom met de eigenschap dat het staal niet meer oxideert.

RWA

Rgenwaterafvoer, zie HWA

R-waarde

Warmteweerstand. De R-waarde geeft het warmteisolerend vermogen van een materiaallaag aan.